نرخ صادرات مقاطع فولادی بعد از اصلاح سیاست ارزی کشور

بررسی آثار تک‌نرخی شدن ارز بر قیمت محصولات زنجیره آهن و فولاد

اصلاح سیاست ارزی و حرکت رسمی اقتصاد ایران به سمت تک‌نرخی شدن ارز، نقطه عطفی در نظام قیمت‌گذاری بسیاری از صنایع به‌ویژه صنعت فولاد محسوب می‌شود. صنعتی که هم در بخش تأمین مواد اولیه و هم در حوزه صادرات، پیوندی مستقیم و حساس با نرخ ارز دارد.
با انتقال کلیه مبادلات ارزی کشور به تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا، پرسش اصلی فعالان بازار براین اساس است که:
نرخ واقعی ریالی صادرات مقاطع فولادی و محصولات بالادستی زنجیره فولاد اکنون چگونه محاسبه می‌شود؟

این مقاله با اتکا بر قیمت های صادرات مقاطع اولیه و نهایی  فولادی بعد از بررسی سیاست جدید ارزی است.

نرخ ریالی صادرات زنجیره فولاد پس از یکسان‌سازی نرخ ارز

پس از اجرای سیاست تک‌نرخی شدن ارز و مبنا قرار گرفتن نرخ تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا، معادل ریالی قیمت صادراتی محصولات مختلف زنجیره آهن و فولاد به‌طور شفاف محاسبه شده است. بر این اساس، قیمت‌ها هم در حالت فوب (FOB) و هم Ex-Work تحویل درب کارخانه ارائه شده‌اند. شمش فولادی و اسلب با قیمت حدود ۴۱۵ دلار در فوب و ۴۰۰ دلار در Ex-Work، معادل ریالی نزدیک به ۵۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم دارد. میلگرد با نرخ فوب ۴۱۰ دلار و Ex-Work حدود ۳۹۵ دلار، ورق گرم با قیمت‌های بالاتر در محدوده ۴۸۰ الی ۴۶۵ دلار، ورق گالوانیزه در سطح ۶۴۰ الی ۶۲۵ دلار و میلگرد کلاف در محدوده ۴۵۰ الی ۴۳۵ دلار قیمت‌گذاری شده‌اند. در بخش محصولات بالادستی نیز کنسانتره سنگ‌آهن، گندله و آهن اسفنجی به ترتیب با قیمت‌های دلاری پایین‌تر صادر می شود. در مجموع، تمامی نرخ‌ها برآوردی بر پایه نرخ ارز واحد (حدود ۱۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان) محاسبه شده‌ است. که مبنای قابل اتکایی برای تحلیل قیمت صادرات مقاطع فولادی پس از اصلاح سیاست ارزی کشور به شمار می‌رود.

تک‌نرخی شدن ارز؛ پایان یک دوره چندقیمتی

سیاست چندنرخی ارز طی سال‌های گذشته، اگرچه با هدف کنترل تورم و حمایت از تولید اجرا شد، اما در عمل به ایجاد رانت، عدم شفافیت و اخلال در سازوکار قیمت‌گذاری انجامید. اختلاف میان نرخ ارز ترجیحی، نیمایی و آزاد، مسیر تحلیل اقتصادی را برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان فولاد به‌شدت پیچیده کرده بود.

با تصمیم جدید سیاست‌گذار و حذف کامل ارز ترجیحی، همه فعالان اقتصادی ملزم شده‌اند. که ارز مورد نیاز خود را صرفاً از تالار حواله مرکز مبادله تأمین کنند. این اقدام، عملاً بازی قیمت‌ها در بازار فولاد را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.

از نیما تا تالار دوم؛ شفاف‌سازی نرخ ارز صادراتی

در چارچوب جدید، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله به‌عنوان مبنای واحد محاسبات ارزی شناخته می‌شود.
بر همین اساس،قیمت‌های دلاری صادرات زنجیره فولاد را به دو شیوه زیر به ریال تبدیل کرده اند.

• قیمت فوب FOB ابتدای حمل تا لحظۀ تحویل
• قیمت Ex-Work تحویل درب کارخانه یا انبار

بررسی نرخ ریالی صادرات محصولات زنجیره فولاد

پس از یکسان‌سازی نرخ ارز، معادل ریالی محصولات مختلف زنجیره فولاد به‌صورت معناداری بازتعریف شده است.

مقاطع فولادی نهایی

• شمش فولادی و اسلب با نرخ‌های دلاری مشخص، اکنون با معادل ریالی بالاتری در هر دو حالت فوب و Ex-Work معامله می‌شوند.
• میلگرد، ورق گرم، ورق گالوانیزه و کلاف نیز افزایش ارزش ریالی صادرات را تجربه کرده‌اند. که مستقیماً ناشی از واقعی شدن نرخ ارز است.

محصولات بالادستی

• کنسانتره سنگ‌آهن، گندله و آهن اسفنجی، به‌عنوان پایه‌های اصلی زنجیره فولاد، اکنون با نرخ‌های ریالی جدیدی قیمت‌گذاری می‌شوند. که تعادل درآمدی میان حلقه‌های زنجیره را تا حدی اصلاح کند.

نکته مهم آن است. که تمامی این نرخ‌ها برآوردی بوده و بر پایه نرخ تالار دوم محاسبه شده‌اند؛ بنابراین، معیار مناسبی برای تحلیل اقتصادی و تصمیم‌گیری صادراتی محسوب می‌شوند.

اثرات مستقیم تک‌نرخی شدن ارز بر قیمت مقاطع فولادی

اصلاح سیاست ارزی، چند پیامد مستقیم برای بازار فولاد به همراه دارد.

1. افزایش هزینه تولید
   واردات اقلامی مانند الکترود گرافیتی، فروآلیاژها و قطعات خاص خطوط تولید، اکنون با نرخ حواله جدید انجام می‌شود. که هزینه تمام‌شده را افزایش می‌دهد.
2. تغییر انتظارات قیمتی بازار
   بازار آهن‌آلات معمولاً واکنش سریعی به شوک‌های ارزی نشان می‌دهد. در کوتاه‌مدت، احتمال افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن و ورق بیش از آنکه ناشی از کمبود عرضه باشد، ریشه در فضای روانی بازار دارد.
3. واقعی شدن قیمت صادراتی
   حذف شکاف ارزی، امکان رقابت سالم‌تر در بازارهای صادراتی را فراهم می‌کند. که سودآوری صادرات فولاد را شفاف‌تر می‌سازد.

چشم‌انداز میان‌مدت بازار فولاد

با وجود نوسانات ابتدایی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که تک‌نرخی شدن ارز در میان‌مدت به نفع صنعت فولاد تمام خواهد شد. از مهم ترین مزایای آن میتوان به شفافیت قیمتی، کاهش رانت، و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر تولید و صادرات، اشاره کرد.

در صورت ثبات در اجرای سیاست ارزی و پرهیز از تصمیمات مقطعی، بازار فولاد به‌تدریج از فاز هیجانی عبور کرده و به تعادل نسبی برسد.

فروش اعتباری آهن

جمع‌بندی

اصلاح سیاست ارزی و یکسان‌سازی نرخ ارز، نقطه عطفی در نظام قیمت‌گذاری زنجیره فولاد ایران به شمار می‌رود. این تحول اگرچه در کوتاه‌مدت با افزایش هزینه‌ها و نوسان قیمت مقاطع فولادی همراه است، اما در صورت تداوم و مدیریت صحیح، به شفافیت، کاهش ناکارآمدی و واقعی شدن قیمت‌های صادراتی منجر میشود.

قیمت میلگرد ساختمانی A3 امروز