با آغاز پاییز ۱۴۰۴، موضوع محدودیت و قطعی گاز صنایع بزرگ فولادی بار دیگر به یکی از مهمترین چالشهای بخش تولید و صادرات کشور تبدیل شده است. در حالی که دولت وعده داده بود، که صنایع صادراتمحور با محدودیت سوخت مواجه نخواهند شد، شواهد میدانی و ابلاغیههای رسمی شرکت گاز نشان میدهد. که بخشی از این صنایع همچنان با افت فشار، سهمیهبندی و کاهش اجباری مصرف روبهرو هستند.
صبح شنبه ۸ آذر ۱۴۰۴، نشست کارگروه مدیریت بهینه مصرف انرژی به ریاست مسعود پزشکیان برگزار شد. در این نشست، وزرای نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت، محیط زیست و سایر دستگاههای مرتبط حضور داشتند.
وزیر کشور در گزارش به موارد زیر اشاهر کرد:
رئیسجمهور با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر صرفهجویی و مدیریت مصرف انرژی، به این نکته اشاره کرد. که دولت باید به جای تکرار الگوهای سالهای گذشته، از راهکارهای خلاقانه و نوین برای مهار مصرف استفاده کند. تا تولید دچار آسیب نشود.
وی از وزیر صمت و دستگاههای اجرایی خواست که:
پزشکیان همچنین بر لزوم گسترش استفاده از پنلهای خورشیدی توسط مردم و واحدهای صنعتی تأکید کرد. که این اقدام بخشی از مسیر اصلاح ساختار انرژی کشور است.
هرچند وزارت صمت پیشتر اعلام کرده بود که صنایع صادراتمحور از محدودیتهای گاز معاف خواهند بود، اما عملکرد زمینی نشان میدهد. که این وعده بهطور کامل اجرا نشده است.
وحید یعقوبی، معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در خصوص عدم محدودیتهای گاز صنایع فولادی در آذرماه اظهاراتی بشرح زیر داشت. طی جلساتی که با ریاست جمهوری داشته ایم مبنی بر این بود که هیچ گونه محدودیتی گازی در پاییزبر صنایع صادرات محور اعمال نمی گردد. که البته محدودیت گازی به بخشی از صنایع فولادی اعمال گردید.
وی افزود: علت اجرا نشدن این دستور هنوز بهطور شفاف مشخص نشده است. برخی عنوان میکنند که باید زیرساختها آماده شود، اما تاکنون توضیح دقیق و منطقی در اینباره ارائه نشده است. واقعیت این است که دستور رئیسجمهور برای رفع محدودیت گاز صنایع فولادی هنوز اجرا نشده و در حال حاضر برخی شرکتها با محدودیت ۳۰ تا ۵۰ درصدی گاز مواجه هستند.
یعقوبی با بیان اینکه محدودیتها بر اساس مترمکعب در روز اعلام میشود، تصریح کرد: بدیهی است با ادامه این وضعیت، تولید و صادرات کاهش پیدا میکند. هدف رئیسجمهور از صدور دستور رفع محدودیت، توسعه صادرات و افزایش ارزآوری بوده است. زمانی که تولیدی در کار نباشد، صادرات نیز امکانپذیر نخواهد بود.
وی ادامه داد: هر ساله برنامه مدیریت مصرف از دیماه آغاز میشود و معمولاً محدودیتها بهصورت ماهانه یا حتی روزانه تعیین میشوند. در صورت سرد شدن شدید هوا، میزان محدودیتها ممکن است به ۹۰ تا ۹۹ درصد نیز برسد.
عضو انجمن فولاد در خصوص وضعیت تأمین برق صنایع نیز گفت: در حال حاضر برق صنایع وصل است، اما اگر کمبود گاز تشدید شود و مصرف خانگی افزایش یابد، احتمال قطع برق صنایع نیز وجود دارد.
وی تأکید کرد: در صورت تداوم این شرایط، تولید و صادرات آسیب های جدی می بینند. دلیل صدور دستور رئیسجمهور برای برداشتن محدودیتها، توسعه صادرات و ارزآوری بوده است؛ با توقف، چگونه میتوان انتظار توسعه صادرات داشت؟ متأسفانه در کشور ما صنایع مولد در اولویت نخست قطع انرژی قرار میگیرند، در حالی که در بسیاری از کشورهای دنیا، صنایع آخرین حلقه محدودیتها هستند. صنعت فولاد بهعنوان دومین منبع ارزآوری کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. اما شرایط فعلی نشان میدهد، که این بخش نیز بهشدت آسیبپذیر شده است.
شایان ذکر است در جلسه اخیر کارگروه ملی بهینهسازی تقاضای گاز و برق که با حضور رئیسجمهور برگزار شد، دکتر پزشکیان شخصاً دستور داد. که در آذرماه هیچگونه محدودیتی برای صنایع صادراتمحور اعمال نمی شود. بر همین اساس، مصوبه کارگروه و پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز بر این قرار بود. که در آذرماه عملاً هیچ محدودیت گازی بر صنایع فولادی و پتروشیمی صادراتمحور اعمال نشود.
اسناد دیسپچینگ ملی گاز نشان میدهد که محدودیتها همچنان برقرار است. یکی از فولادسازان اخیراً اخطاریهای دریافت کرده که طبق آن محدودیت های زیر اعمال شده است.
اوج مصرف، بیشترین فشار را به واحدهای احیای مستقیم وارد میکند؛ جایی که عمده مصرف گاز زنجیره فولاد رخ میدهد. کاهش گاز این بخش بطور مستقیم مشکلات زیر را به همراه دارد.
بر اساس گزارشهای صنعتی:
در نشست فعالان اقتصادی البرزدر آبان ماه، وزیر صنعت وعدهای بشرح زیر داده بود.
با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده که حتی با افزایش ذخایر، عبور از اوج مصرف دی و بهمن بدون محدودیت گسترده، بسیار دشوار است.
محدودیت گاز نه فقط تولید، بلکه کل زنجیره ارزش افزوده صنعت را تحت تأثیر قرار میدهد. عمده تاثیرات بر زنجیره صنعت بشرح زیر است.
کارشناسان معتقدند که پایداری تأمین انرژی، شرط اصلی رقابتپذیری صنایع صادراتمحور در سال ۱۴۰۴ و پس از آن است.
اگرچه دولت برای مدیریت مصرف انرژی در زمستان ۱۴۰۴ برنامههای جدید افزایش ذخایر سوخت، مدیریت هوشمند مصرف و بهرهوری را دنبال میکند. اما واقعیت میدانی نشان میدهد که صنایع فولاد و سیمان همچنان با محدودیتهای عملیاتی جدی روبهرو هستند.
تا زمانی که ساختار انرژی کشور دچار ناترازی است، پاییز و زمستان هر سال برای صنایع انرژیبر فصل بحران خواهد بود؛ فصلی که تنها با برنامهریزی دقیق، مدیریت علمی و افزایش بهرهوری قابل کنترل است.
